گزارش هفت ماهه سال؛ تولید، واردات و صادرات محصولات فولادی چه تغییراتی داشته است؟

گزارش هفت ماهه سال؛ تولید، واردات و صادرات محصولات فولادی چه تغییراتی داشته است؟

طبق اطلاعیه رسمی انجمن تولیدکنندگان فولاد کشور راجع‌به آمار صادرات فولاد ایران در هفت‌ماهه 1404، حجم صادرات فولاد و آهن تا 34 درصد و مابقی محصولات این زنجیره، تا 43 درصد افزایش داشته است. سهم تولیدکنندگان از این حجم از صادرات، نزدیک به 40 درصد کم‌تر شده و به عبارت ساده‌تر، طبق گزارشات منتشر شده، تولیدکنندگان از رشد صادرات در این حجم، سود چندانی نبرده‌اند.

در این مطلب از مجله محک استیل، نخست گزارشی جامع درباره میزان صادرات و تولید محصولات فولادی در بازه زمانی فروردین تا مهر ارائه داده و سپس به واردات فولاد میانی و دیگر محصولات پرداخته‌ایم.

صادرات فولاد ایران در هفت ماهه نخست سال 1404

ایران یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان محصولات فولادی محسوب می‌شود و از همین رو، بسیاری از صنعتگران و کارشناسان می‌خواهند بدانند در زمینه صادرات و واردات فولاد در هفت‌ماهه سال 1404 با وجود رویدادهای مختلف در کشور، چه تغییر و تحولاتی اتفاق افتاده است.

در این مورد باید گفت طبق آمارها و گزارش‌های رسمی، ارزش صادرات محصولات زنجیره فولاد رشدی معادل 27 درصد را تجربه نموده که این مقدار از نظر درآمدی معادل با مبلغی به اندازه بیش از 4 میلیارد و 600 میلیون دلار بوده، اما سهم تولیدکنندگان در این روند به 40 درصد کاهش یافته است. 

در ادامه نگاهی جزئی‌تر به مسئله صادرات محصولات فولادی کشور از فروردین تا مهر 1404 خواهیم داشت.

صادرات کدام محصولات فولادی افزایش و کدام کاهش داشته است؟

از آن‌جایی که فولاد کشور محصولات متنوعی دارد، طبیعی است که در پروسه صادرات این محصولات، حتی در صورت داشتن روندی صعودی، برخی از محصولات سهمی بیشتر داشته و تعدادی نیز در حجم کم‌تری صادر شده باشد. به عنوان مثال، کنسانتره سنگ آهن در هفت ماهه سال جاری در مقایسه با همین بازه زمانی در سال 1403، رشدی 82 درصدی داشته است، اما مقاطع طویل فولادی مانند میلگرد نه‌تنها رشدی در صادرات تجربه نکرده، بلکه روند نزولی صادرات آن نسبت به سال‌های گذشته نگرانی فولادسازان را به دنبال داشته است؛ در حالی‌که صادرات میلگرد در سال گذشته سهمی کلیدی و به میزان بیش از 85 درصدی تناژ صادراتی این مقاطع را شامل شده بود، امسال با کاهش 18 درصدی مواجه شده است. 

انواع مهم دیگر محصولات این صنعت ورق‌های فولادی است که صادرات آن به‌میزان 3 برابر سال پیش رشد کرده و مبلغ آن به بیش از 408 میلیون دلار رسیده است. 

جدول مقایسه میزان تولیدات فولاد در دو سال اخیر

در ادامه، جدول صادرات زنجیره آهن و فولاد در 7 ماهه امسال و سال گذشته را مشاهده می‌کنید. مقایسه اعداد ارائه‌شده که طبق آمار رسمی برای‌تان نوشته‌ایم، به درک بهتر تغییرات حاصل‌شده در زمینه صادرات محصولات فولادی کمک می‌کند.

توجه: روش محاسبه صادرات کل مقاطع تخت معادل با جمع جبری انواع ورق نیست.

میزان تولید محصولات فولادی در هفت ماهه اول 1404

درباره رشد مثبت یا منفی تولیدات فولاد کشور از فروردین تا مهر امسال، باید گفت در مجموع حجم تولیدات نسبت به هفت ماهه نخست 1403، با 1.6 درصد کاهش مواجه بوده است که ناترازی انرژی از جمله دلایل آن به شمار می‌رود. البته گفتنی است این کاهش تولید، تمام محصولات را شامل نمی‌شود و طبق گزارش خبرگزاری مهر؛ انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران آمار تولید هفت ماهه سال 1404 زنجیره فولاد کشور را منتشر کرد که بر این اساس حجم تولید محصولات میانی 4.7 درصد افزایش داشته است. 

در ادامه به روند صعودی یا نزولی تولید برخی از مهم‌ترین محصولات کلیدی صنایع فولاد، نگاهی دقیق‌تر خواهیم داشت.

تولید کدام محصولات کاهش و کدام‌یک افزایش داشته است؟

از میان محصولات فولادی مهم، آهن اسفنجی که کاربرد بسیاری دارد، از فروردین تا مهر امسال رشدی پنح درصدی داشته و تولید کنسانتره سنگ آهن نیز 8.9 درصد نسبت به بازه مشابه در سال گذشته بالا رفته است.

گندله سنگ آهن هم محصول قابل‌بررسی دیگری است که امسال تولید آن نسبت به سه ماهه نخست 1403، 0.6 درصد کم‌تر شده است. 

تولیدات تیرآهن نیز به میزان 32.4- درصد افت داشته که این مورد بیش از سایر انواع محصولات فولادی مورد توجه صنعتگران قرار گرفته است.

نتیجه نهایی میزان تولیدات فولاد در هفت ماهه 1404

با در نظر گرفتن تولید تمام انواع محصولات فولادی از فروردین تا مهر امسال، آمار حجم کل تولیدات را به‌میزان زیر در نظر گرفته‌اند:

• حجم تولید کل محصولات فولادی: 12 میلیون و 708 هزار تن
• حجم تولید فولاد میانی در همین بازه از سال جاری: 18 میلیون و 152 هزار تن

کاهش واردات فولاد در ایران

با توجه به تنها آماری که از سوی منابع معتبر درباره واردات فولاد کشور منتشر شده و مربوط به فروردین تا تیر امسال است، می‌توان گفت بسیاری از محصولات فولادی در این بازه زمانی نسبت به همین زمان در سال گذشته، از نظر واردات روندی نزولی را پشت سر گذاشته و تنها محصولاتی مانند اسلب، بیلت و بلوم که فولاد میانی محسوب می‌شود، در زمینه واردات رشد مثبت داشته است. 

کاهش واردات تغییری مثبت است یا منفی؟

واردات میلگرد، نبشی و تیرآهن که از مقاطع طویل بازار فولاد محسوب می‌شود، مجموعا 37 درصد کاهش واردات داشته که این موضوع برای تولیدکنندگان داخلی نشانه‌ای مثبت تلقی شده و ظاهرا بخش عمده‌ای از نیاز بازار برای این محصولات، توسط تامین‌کنندگان داخلی پوشش داده می‌شود. 

در مقابل، مقاطع فولادی تخت مانند انواع ورق، با وجود کاهش واردات هم‌چنان در این زمینه سهم زیادی را به خود اختصاص داده است. گفتنی است واردات این مقاطع از 431 هزار تن در همین زمان از سال گذشته به 274 هزار تن رسیده و افت 36 درصدی در حجم را تجربه کرده است. 

کلام آخر محک استیل

مرور آمار تولید، صادرات و واردات فولاد در هفت‌ماهه سال 1404 و سایر بازه‌های زمانی نشان می‌دهد صنعت فولاد ایران اگرچه در ظاهر با رشد صادراتی قابل‌توجهی مواجه بوده، اما این رشد لزوما به‌معنای بهبود وضعیت تولیدکنندگان داخلی نیست. کاهش سهم تولیدکنندگان از درآمد صادراتی، افت تولید برخی مقاطع کلیدی مانند تیرآهن و میلگرد و تداوم چالش ناترازی انرژی، همگی گواه آن است که توازن میان تولید، صادرات و منافع فعالان زنجیره فولاد هنوز برقرار نشده است.

از سوی دیگر، کاهش واردات مقاطع طویل را می‌توان نشانه‌ای مثبت از تقویت تولید داخل دانست؛ هرچند وابستگی نسبی به واردات محصولات فولادی تخت هم‌چنان باقی است.

در مجموع، داده‌های موجود نشان می‌دهد سیاست‌گذاری هدفمند در حوزه انرژی، صادرات و حمایت موثر از تولیدکنندگان می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در تبدیل رشد آماری فولاد به رشد واقعی و پایدار این صنعت در ماه‌های پیش‌رو داشته باشد.

سوالات متداول

1. افزایش 82 درصدی صادرات کنسانتره سنگ‌آهن چه تاثیری بر روند تولیدات داخل کشور دارد؟

تاثیر افزایش حجم صادرات این ماده صنعتگران و تولیدکنندگان فولاد را نگران کرده است، زیرا کنسانتره سنگ آهن متریال تولید بسیاری از محصولات فولادی است و در صورتی که به‌شکل خام در حجم بالا صادر شود، تامین مواد اولیه در بسیاری از کارخانجات با مشکل روبه‌رو خواهد شد.

2. کاهش واردات محصولات تخت فولادی از نظر درآمدی به چه صورت بوده است؟

طبق اعلام گزارش‌های رسمی و با توجه به کاهش قابل توجه واردات این محصولات از فروردین تا پایان تیرماه 1404، این آمار از لحاظ میزان درآمد از 424 میلیون دلار به 296 میلیون دلار رسیده که این مورد، کاهش ارزش واردات تا حدود 30 درصد را نشان می‌دهد.

3. بیشترین رشد واردات برای کدام محصول فولادی به ثبت رسیده است؟

اسلب.

4. رشد صادرات زنجیره فولاد امسال چقدر بوده است؟

حدود 27 درصد.

5. آیا صادرات میلگرد در هفت ماهه امسال روندی افزایشی داشته است؟

خیر، صادرات میلگرد که سال گذشته سهمی بیشتر از 85 درصد تناژ صادراتی در زمینه محصولات فولادی طویل را به خود اختصاص داده بود، امسال 18 درصد کاهش داشته است.